Birinci Bakış – Metro 2039

Metro Exodus, çok sevdiğim bir üçlemenin muazzam finaliydi benim için. Ama o final sonrasında, serinin gideceği yön konusunda meçhul bir tablo bekliyordu bizi. Evvel çok oyunculu bir Metro oyunundan bahsedildiğine şahitlik ettik -ki bu türlü bir şey serinin ruhuna çok aksi düşerdi bence. Sonra, devam oyununun (Metro 4) geliştirilmekte olduğu, ancak iptal edildiğine dair argümanlar gündeme geldi. Araya bir de VR oyunu, Metro Awakening, giriverdi. Ancak beklediğimiz o devam oyunu bir türlü gelmiyordu. Neyse ki, sonunda o beklenen duyuruyu yaptılar ve Metro 2039 ete kemiğe büründü.

Glukhovsky, Metro 2039’u serinin “en olgun hikâyesi” olarak nitelendirirken “Karanlık vakitlerde, savaş vakitlerinde, anlattığımız öykülerin gerçeği yansıtması, onu kayıt altına alması gerekir – böylelikle bu güç vakitlerden çıkartılan dersler asla unutulmaz. İşte Metro 2039 da bu türlü bir ayna. Fakat aynalardan beklendiği üzere, baktığınızda kendi yansımanızı göreceksiniz. Siz kimsiniz?” diyerek daha evvel yaptığı üzere bu öyküde de tekrar projeksiyonu insanlığın o karanlık tarafına tuttuğunun sinyallerini veriyor.

Glukhovsky, kitapları kaleme almaya başladığı zamanlardakinden çok farklı bir noktada olduğumuzun altını çiziyor bilhassa. Serinin artık bir “distopya” yahut “bilim kurgu” üzere gözükmediğini söylüyor. Rusya-Ukrayna Savaşı ile, daha evvel kurgu olarak değerlendirilebilecek birçok şeyin gerçeğe çok yaklaştığını tabir ediyor bir manada. Metro 2039’u da bu gerçekliği “kayıt altına almak” için bir araç olarak değerlendirdiklerini söylemek mümkün.

“Köklere dönüş” oyunu olacak Metro 2039, bizi o karanlık tünellere döndürürken çok daha karanlık bir öyküye de ortak etmeyi vadediyor. Oyunun Kreatif Yöneticisi Andriy Shevchenko, tünellere geri dönerek “Metro’yu Metro yapan şeyler”e odaklandıklarını söylüyor.

Oyunun bir öbür Kreatif Yöneticisi Pawel Ulmer de “Kıyamet sonrası dünyayı romantize etmiyoruz ya da ondan bir cümbüş parkı yaratmıyoruz. Metro her vakit insanlık olarak hareketlerimize dair trajik bir bakış açısı sunmuştur” diyerek söz ediyor bu durumu.

Metro 2039 da Exodus’un müsaadeden gidip kitaplarla anlatılan kıssayı genişletiyor. Metro’da daha evvel var olan çeşitli bağımsız kümelerin tamamı, sözün tam manasıyla bir Führer tarafından yönetilen faşist bir diktatörlük altında birleşmiş durumda -ki bu diktatörümüz, seriden tanıdığımız bir karakter aslında, Avcı olarak da bilinen Spartalı. Avcı’nın “Novoreich” rejimi, propaganda ve dehşetle hükmettiği halkı, karanlık ve vahim bir düşmana karşı yeni bir savaşa gerçek sürüklüyor.

Öte yandan kentin dışında, yırtıcı tabiatta münzevi bir ömür süren kahramanımız “Yabancı” (Stranger), şiddetli kabuslarla boğuşmakta. Geçmişten gelen bu hayaletler onu sürgündeki bu hayatını geride bırakıp bir daha asla geri dönmeyeceğine yemin ettiği Metro’ya dönmek üzere bir seyahate çıkmak zorunda bırakıyor.

Seride birinci kez büsbütün seslendirilmiş bir ana karakterle oynayacağız -ki daha evvelki oyunlarda bu noktayı eleştirenler vardı, böylelikle eleştirilen bir noktayı daha geride bırakmış olacağız.

Her ne kadar çok kısa bir kısım olsa da paylaşılan birinci oynanış imgeleri ve sinematiklerde gördüklerimiz, serinin DNA’sının korunduğuna ve bu karakteristik üzerine inşa edilen bir oyunun bizi beklediğine işaret ediyor.

Karakterimizin maskesinin dayanıklılığının tükenmekte olduğu, bu sebeple süratli bir biçimde Metro’nun inançlı koridorlarına yanlışsız yol almaya çalıştığı, bu esnada nosalislerin saldırısına uğradığı bir sahneyi izliyoruz fragmanda. Kahramanımızın silahı tutukluk yapıyor, üzerine atlayan nosalisi bıçağıyla alt edip süratle inançlı bölgeye hakikat çekiliyor ve sahne sona eriyor. O alıştığımız Metro görselliği, o alıştığımız tansiyonlu atmosfer ve tekrar o tansiyonlu oynanış bizi bekliyor üzere görünmekte.

Metro serisini benim için farklı bir noktaya yerleştiren özelliklerden birisi çevresel öykü anlatımı konusunda sergilenen mükemmel performans olagelmiştir. Bir yandan vazifenizin peşinden giderken bir yandan da sağa sola göz atar, ayrıntılara odaklanırsanız, görecekleriniz çok şeyler anlatabilir. Zihninizde farklı sahneler canlanır. Geçmişte yaşananlar gözünüzün önünden akıp gitmeye başlar. O dünyada yaşananlara şahitlik edersiniz.

Bu gelenek yeni oyunla da devam edecek üzere görünüyor. Oyundaki her ayrıntının, bulunduğunuz yerin tarihini yansıtabilmek ve yaşanmışlık hissi yaratabilmek için itinayla tasarlanmakta olduğunu söylüyorlar. Kreatif Yönetici Shevchenko, kısım dizaynlarında benimsedikleri bu yaklaşımı “donmuş hikâyeler” olarak tanımlıyor. Ziyaret edeceğimiz yerler, ‘etraftaki ayrıntılara odaklanmayı seven oyunculara mikro anlatıları bir araya getirme imkanı sunan, eşyalar, aksesuarlar ve vücutlarla ihtimamla düzenlenmiş alanlar’ olarak nitelendiriliyor.

Oyunun İmalcisi Jon Bloch da “Her şey eşsiz ve özgün. Bir odaya girdiğinizde, orada birilerinin yaşadığı açıkça aşikâr oluyor. Oradan ayrılmadan yahut ölmeden çabucak evvel ne yaptıklarını, neler yaşadıklarını hissedebiliyorsunuz” diyerek tabir ediyor bunu.

Geçmiş deneyimlerden hareketle, bu bahiste tekrar çok güzel bir iş çıkarabileceklerini düşünüyorum şahsen.

Oyun duyurulurken uzun uzun üzerinde durulan bir nokta da vardı. Oyunun geliştirilme sürecini, anlatılan öyküyü ve bu kıssanın sunumunu derinden etkileyen bir olay – Ukrayna-Rusya Savaşı.

Oyunun geliştiren Ukrayna merkezli bir stüdyo olunca ve geliştiricilerinin bir kısmı hala Ukrayna’da bulununca, bu esasen kaçınılmaz bir hal alıyor. Beşerler yoğun bir taarruz altında, tanıdıkları yaralanırken, hatta ömürlerini yitirirken, şiddetli kaidelerde işlerini yapmaya çalışıyorlar. Farklı bir ruh hali içerisinde olduklarını ve bu ruh halinin yaptıkları işe de yansıdığını varsayım etmek güç olmasa gerek. Gerçekten, savaşın tesiriyle yeni oyuna dair planladıkları her şeyin değiştiğini söylüyorlar.

Romanların muharriri Dmitry Glukhovsky de Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasını eleştirdiği için anavatanı Rusya’da “ajan” olarak değerlendirilip sürgünde yaşamak durumunda kalmışken öbür türlüsü çok da mümkün görünmüyor açıkçası.

Ulmer, Metro oyunlarının manasının her vakit savaşı önlemek olduğunu belirtirken Shevchenko, “Ancak şimdi savaş bizim gerçekliğimiz oldu ve bildirimiz, sessizliğin sonuçları, tiranlığın dehşeti ve özgürlüğün bedeliyle ilgili hale geldi” diyerek koşulların oyunun öyküsünü ve vermek istedikleri iletisi nasıl dönüştürdüğünü söz ediyor.

Shevchenko, “Gerçekler bizi farklı bir yaklaşım benimsemeye zorladı. Kıssa Ukrayna bakış açısıyla anlatılıyor, lakin bu yeniden de Metro cihanında geçen bir Metro hikâyesi” diyerek de Metro 2039’un her ne kadar bu yeni kurallarla yine şekillendirilmiş bir oyun olsa da serinin ruhunu taşıdığının da altını bir kere daha çiziyor.

Anlatılanlar ve paylaşılanlar o denli gösteriyor ki, bir kere daha bizi insanlığın en büyük düşmanının tekrar insanlık olduğu gerçeğiyle yüzleştirecekler ve bunu Metro serisine yakışan bir formda yapacaklar. Bence de tam olarak Glukhovsky’nin söylediği üzere “sadece bir oyun” olarak değerlendirmememiz gereken bir üretim geliyor. Doğal olarak, Metro 2039 ile buluşacağımız günü dört gözle bekliyorum.