Sinema İnceleme – Project Hail Mary

Ridley Scott’ın Marslı’sını birinci izlediğimde çok keyif almış yerde ve gökte sineması sığdıracak yer bulamamıştım. Onun müellifi Andy Weir Artemis ile hafif tökezlemiş, sonra yeniden çok yeterli tenkitler alan Project Hail Mary’yi yazarak alanlara sağlam bir dönüş yapmıştı. Kitap imkânsız bir misyonla uzaya yollanan “zoraki astronot” Ryland Grace’in hem çok tanıdık hem de çok acayip macerasını anlatıyordu. Herhalde Ryan Gosling role karakterin isim, soyadı baş harfleri tıpkı olduğu için seçilmemiştir lakin tüm yeteneğini sergilediği bu role çok yeterli oturduğu da kesin. Oraya geleceğim tekrar.

2021’de çıkan kitabın sinema hakları çabucak satın alınmış ve direktör koltuğuna da Christopher Miller ve Phil Lord ikilisi oturtulmuştu. Ben sineması bu ikilinin yönetmiş olmasını çok önemsiyorum, zira animasyon kökenli direktörlerin oradaki güldürü zamanlamasını buraya aktarışları nitekim çok uygun. Gosling’in her bir mimiğini hissettiren doyurucu manzara direktörlüğü ve fizikî oyunculuğu aşikâr ki direktör ikilinin hassas tercihlerinden dolayı bu türlü. Her ne kadar fragmanlarda ayan beyan gösterilse de ben çok sürpriz bozmamak ismine bahse çok derinlemesine girmiyorum. Yalnızca Grace’in hikayenin bir noktasında bir yoldaşı olduğunu bilmeniz kâfi. Rocky isimli bu yoldaş karakter hikayenin de ana mihenk taşını oluşturuyor. Kıyas yapmayı sevmesem de emsal yapıda olduklarından ötürü ben bu sineması Marslı’dan daha duygusal ve içine girilebilir buldum açıkçası. Orada tartıda olan daima olarak gelen yeni sorunları çözme dinamiği burada da var fakat çok ön planda değil. Burada daha sıcak ve samimi, hatta çoğunlukla da komik bir biçimde insan tabiatının yalnızlıkla ve dostlukla olan tehlikeli raksı anlatılmış. İzleyiciden büyük kabul bekleyen kimi bilimsel tutarsızlıkları görmezden geldiğinizde, elde olağanüstü bir ahbap güldürüsü var ve gerçekten güzel işlenmiş.

İşin dramatik yanına geldiğimizdeyse sinema mühleti boyunca ve ötesinde beni derin fikirlere sevk etti beklemediğim formda. Yalnızlıkla ve pesimizle örülü çağımızda optimist kalabilen ve özlenen insani sıcaklığı beklenmedik bir yerden veren sinema, “etrafımıza ördüğümüz duvarlar” duvarlar metaforunu hem mecazi hem de cismani olarak çokça kullanıyor. Grace’in mevtle ortasında sırf uzay gemisinin duvarları varken, beşerlerle ortasındaki duvarlar tahminen kilometrelerce kalınlıkta. Kitapta daha derinlikli işlenebilen bu konu ve öteki pek çok tema sinemada mecburen biraz daha yüzeysel kalsa da sinemanın de yükseldiği ve kitabın önüne geçtiği yerler yok değil. Bilhassa görselliğine çok emek harcandığı belirli olan imali en büyük perdede izlemek gerçekten bir zevk. Hakeza müzikler de insanın ruhunu yükselten çeşitten. Şahsî hiçliğimizin uzayın sonsuz hiçliğiyle başa baş gidebildiğini gözler önüne serebilmesi bile bence büyük muvaffakiyettir ve tam bu noktada Rosling’in öbür sinemalarından alıştığımız o kırılgan hallerinin burada çok âlâ çalıştığını da belirtmekte yarar var. Yoldaşı Rocky’nin de hem sunumu hem de yaratımı o çok özlediğimiz sinemanın gerçekçi dokusuna uyan halde, o da benim kalbimi çalmayı başardı pek. Sandra Hüller’in de bu birinci Amerikan üretiminde başkalarından rol çaldığını belirtmem gerek, kendisini daha çok görmek istiyorum şahsen.

Uzun lafın kısası, yılın birinci argümanlı büyük imali olan PHM tahminen uzunluğundan büyük işler başarmıyor lakin uçsuz bucaksız varoluşun içinde sırf küçük bir zerre olan insanın hayal gücü, empati ve azimle neler başarabileceğini tekrardan hatırlatıyor. -Ki bu bile içinde yaşadığımız karanlık vakitlerde bulunmaz bir nimet. Önümüzdeki yıl isminin Oscarlarda anılacağına kesin gözüyle bakıyorum. Teknik kollar ve yüksek bir ihtimal Gosling’i adaylar ortasında görürsek şaşırmayın, Eren demişti dersiniz. Sinema salonunda iki buçuk saatlik çok keyifli bir seyahat arayanlar başlarını gökyüzüne kaldırabilir rahatlıkla, zira yalnız değiliz.

Zira orada bir yerlerde, diğer birileri de üst bakıp yalnız olmadığını hissediyordur eminim ki…

---

Editörün Notu: Kendine has esprili anlatımı ve keyifli oyunculuklarıyla mühletini hiç hissettirmeden akıp gidiyor Hail Mary. Olağan sineması izledikten sonra “Hail Ryan Gosling!” de diyebilirsiniz pekâlâ.

Filmin Notu: 4 / 5

Yönetmen: Phil Lord, Christopher Miller

Oyuncular: Ryan Gosling, Sandra Hüller, James Ortiz

IMDB Notu: 8,6